Focus december : vereniging Cancer & Psychologie"

Written by Emmanuelle Vanbesien  |  Gepubliceerd op Monday, 28 November 2011

De vereniging ‘Cancer & Psychologie’ staat in voor de psychologische begeleiding van mensen, die worden geconfronteerd met de ernstige ziekte van een naaste of een kind, en ook van de professionals. Luisteren, gesprekken, praatgroepen, creatieve en ludieke workshops, supervisie, opleidingen, publicaties... al deze activiteiten worden aangeboden in Brussel en Wallonië als aanvulling bij – en in netwerk met - de wereld van de ziekenhuizen en de verenigingen.

"Wanneer kanker voorkomt in een gezin, wordt het hele gezin getroffen door de ziekte..." Claire Oger

Cancer & Psychologie is bij de patiënten inmiddels goed bekend als een vereniging van Brusselse professionals, die zich bekommeren om ernstig en chronisch zieke mensen. Ze werd in 1984 opgericht door een groep psychotherapeuten uit de hoofdstad.

Wanneer de diagnose van een ernstige ziekte wordt gesteld, is dit zowel voor de betrokkene als voor zijn naasten een ingrijpende ervaring. In deze context werd de vereniging opgericht om tegemoet te komen aan de cruciale behoefte aan een luisterend oor via telefonische permanentie en de mogelijkheid om een onderhoud aan te vragen.    

Sindsdien ontplooide Cancer & Psychologie tal van activiteiten. Wij ontmoetten de psychologen Sophie Buyse en Claire Oger, en Raymond Goyeau-Laurens, verantwoordelijke voor de communicatie.  

•    Situeert Cancer & Psychologie zich op het kruispunt van de ziekenhuiswereld en de ambulante geneeskunde?   

Claire Oger: Wij zijn inderdaad een vereniging uit de ambulante sector, meer bepaald de sector van de palliatieve zorgen, die in het Brussels Gewest wordt geregeld door een decreet. Het begeleidingswerk dat wij doen (van zieke volwassenen en hun naasten, van verzorgenden, kinderen van zieken of kinderen die een ouder verloren) is evenwel zeer specifiek, bijvoorbeeld met de « Espaces-Papillon ».

•    Is alles destijds begonnen met de telefonische permanentie?

Raymond Goyeau-Laurens: Dat was inderdaad één van onze eerste initiatieven. Een psycholoog, gespecialiseerd in de problematiek van rouw en ernstige ziekte, biedt telefonische permanentie van 10u00 tot 12u00. Iedereen die een rouwproces doormaakt, ernstig ziek is of geconfronteerd wordt met een ziek gezinslid, kan er terecht. De telefoonlijn is er ook voor professionals, die te maken krijgen met gelijkaardige problemen.

C.O.: Teams die werken in palliatieve zorgen, op diensten oncologie... krijgen het emotioneel hard te verduren: men botst op zijn grenzen, ziet anderen lijden, krijgt vragen om euthanasie. Sommige kankerpatiënten lijden hevige pijnen en dat is soms moeilijk om te dragen voor de zorgteams.

•    Jullie bieden ook ondersteuning aan kinderen van zieke ouders, de « Espaces Enfants – Ados » ?

Sophie Buyse: Klopt. Het aanbod voor kinderen van zieke ouders was zeer beperkt. De pediatrische diensten beschikten over onthaalruimten voor kinderen, workshops, enz. Zo kwamen we op het idee om in de oncologische diensten voor volwassenen een specifieke ruimte te voorzien, waar kinderen van een zieke ouder kunnen opgevangen worden. Deze diensten zijn vaak nogal kil van sfeer en sterk toegespitst op de ziekte. Voor kinderen is er niets bijzonders voorzien. De vraag of er niets voor hen kon voorzien worden, kwam van de patiënten zelf. Daarom hebben wij de bestaande ruimten aangepast om er kinderen op te vangen. We gingen van start met een rouwgroep, maar stelden vast dat er ook iets moest gedaan worden bij het begin van de ziekte. Toen wij begonnen verbleven de zieken langer dan vandaag in het ziekenhuis. Nu krijgen de kinderen bijvoorbeeld ook te maken met chemotherapiebehandelingen thuis. De voorbije 13 jaar was er een grondige evolutie op dat vlak, tegenwoordig zien wij minder kinderen in het ziekenhuis in de loop van de ziekte. Pas wanneer de zieke ouder in de terminale fase komt, komen ze naar het ziekenhuis. We moeten dus een manier vinden om de kinderen ook in een vroeger stadium te bereiken.

R.G.L: De RTBF maakte een reportage waarin de workshops op een schitterende manier worden voorgesteld.  

C.O.: De ‘espaces enfants-ados’ bieden ook de partner (die gedurende de ziekte het gezin moet opvagen) een mogelijkheid om emotioneel te herademen. Zij vergezellen een kind en een volwassene tot bij ons, en gaan dan even zitten op te praten. Bij gelegenheid verwijzen wij hen dan door naar een ziekenhuispsycholoog. Door het domino-effect komt er dan soms ook een verzorgende langs om over zijn problemen te praten.   

•    De « Espaces-Papillon » werden dan weer opgericht voor de ondersteuning van kinderen in rouw, en dat in Brussel, Charleroi, Namen en Luik.  

C. O.: Klopt. Met twee psychologen ontvangen we een groep kinderen gedurende ten minste 5 namiddagsessies – eenmaal per maand en minstens 6 maanden na het overlijden. Weldra doen we dit ook met adolescenten. Ook broertjes en zusjes zijn welkom en eigenlijk komt elke vorm van overlijden in aanmerking.   

•    En dan zijn er sinds anderhalf jaar nog de « Espaces – Famille ».

C. O.: Die zijn zeer typerend voor het ambulante werk. Deze ruimten zijn er voor mensen die niet noodzakelijk nog in het ziekenhuis verblijven, maar achteraf langskomen. De gezinnen die wij ontmoeten hebben over het algemeen één of meerdere ouders met kanker, of zij maken een rouwperiode door, of ze worden geconfronteerd met een langdurige ziekte. Wij helpen ouders en kinderen door deze moeilijke periode heen te komen. De ouders komen in de eerste plaats voor hun kinderen, maar wij werken ook voor hen. Het gaat dus in feite om gezinstherapie met uiteenlopende benaderingswijzen: gezinstherapie, creatieve workshops voor kinderen, analytische therapie.

R. G.L.: Al deze ruimten hebben hun ludieke en creatieve aanpak gemeen. In de ‘Espaces Enfants-Ados’ kunnen de kinderen zich vrij uitdrukken, onder lotgenoten, om wat ze beleven een plaats te geven aan de hand van tal van creatieve en pedagogische hulpmiddelen. Dezelfde technieken worden aangeboden tijdens de  « Espaces-Famille ».

C. O.: Beide zijn inderdaad van groot belang: groepen samengesteld uit lotgenoten (zeker bij adolescenten) en het speelse karakter, om de zware confrontatie met ziekte en dood te verwerken. Die elementen vormen de basisprincipes van de vereniging Cancer & Psychologie. Verder organiseren wij ook raadplegingen van individuen of koppels om te praten over ziekte en rouw.   

•    Kunnen ook scholen een beroep doen op jullie diensten?   

C. O.: Wanneer een kind sterft, maken ook de leerkrachten en klasgenoten een traumatisch rouwproces door. Wij ontmoeten dan eerst het onderwijzend personeel en de directie, vervolgens de klas – één of meerdere keren indien nodig. Wij bezoeken ook de klassen indien er een leerling ziek is. Momenteel werken wij met een klas, waar één van de kindjes getroffen werd door een zeer agressieve kanker en zich in de laatste levensfase bevindt. Zowel volwassenen als kinderen kunnen moeilijk onder woorden brengen wat ze beleven. De juffen huilen, zij hebben vaak een sterke band met het zieke kind opgebouwd.

Wij trachten een manier aan te reiken om dergelijke momenten beter door te komen en om te praten over de gebeurtenissen.  

•    Praten jullie dan ook over preventie?  

C. O.: Wij werken inderdaad rond preventie met volwassenen en met kinderen. Wij bieden een individuele begeleiding naargelang de situatie en trachten ervoor te zorgen dat de kinderen niet nog meer pijn lijden en nog eenzamer worden, want erover praten met andere kinderen, adolescenten of volwassenen valt hen niet makkelijk. Wij hebben veel expertise om kinderen en adolescenten te helpen praten over wat niet onder woorden kan gebracht worden. Het kind bevindt zich soms maandenlang in een ernstige psychologische toestand, wat - indien die niet wordt opgespoord - een negatieve impact kan hebben op de fysieke en mentale gezondheid. Aangezien wij ons richten tot het kind /de adolescent / de volwassene doen we aan preventie: we trachten te voorkomen dat er taboes zijn in het gezin, dat het lijden onbesproken blijft.   

Dit alles in overleg met de ziekenhuispsycholoog, het centrum voor geestelijke gezondheid, de school, enz.  

•    En wat biedt u de professionals?

C. O.: Wij verzorgen op aanvraag de supervisie van de zorgteams en vormingen in het ziekenhuis of elders. Die vormingen richten zich ook tot zorgverstrekkers in opleiding. De professionals kunnen terecht op onze website www.canceretpsy.be, waar ze zeer gedetailleerde informatie vinden over de inhoud en de voorwaarden van talloze vormingen in drie categorieën: basisvormingen, specifieke en voortgezette vormingen. Er staan ook nog projecten in de steigers voor de begeleiding en ondersteuning van professionals die zelfstandig rond palliatieve zorg actief zijn. Werken met ernstig of chronisch zieken is vaak moeilijk, lang voor men het palliatieve stadium bereikt. We mogen de zelfstandige zorgverstrekkers dus niet vergeten, zij verdienen een gedegen begeleiding.  

•    Welke hulpmiddelen biedt Cancer & Psychologie zoal ?

C.O.: Eerst en vooral onze website www.canceretpsy.be met al onze activiteiten en regelmatige updates. Daarnaast publiceren wij verslagen van colloquia en een driemaandelijks ledenblad "Le journal de Cancer & Psychologie". Wij werken samen met verschillende bladen aan de redactie van artikels over ons vakgebied, en met verenigingen die een complementaire rol vervullen. En dan zijn er nog de speciale boeken voor kinderen met ouders die kanker hebben of overleden zijn:

- Alice au pays du cancer

- On va où quand on est mort ?

- Grand arbre est malade

Wij zijn bijzonder trots op deze uitgaven. Ze ogen niet alleen mooi, maar kunnen heel nuttig zijn voor het kind, dat steun vindt in een herkenbaar sprookje of verhaal.

Ten slotte vermelden we nog de praatgroep, waar mensen die rouwen hun ideeën, angsten, twijfels en gevoelens kunnen delen met lotgenoten. De groep komt maandelijks samen in onze kantoren voor een avondlijke sessie van een tweetal uren.   

Bedankt voor dit verhelderende gesprek en veel succes met de werking!  
Interview geschreven door Emmanuelle Vanbesien, coördinatrice Hospichild, vertaald door Jan Jacobs.

Cancer & Psychologie asbl

Tervurenlaan 215

1150 Brussel

02/735 16 97

www.canceretpsy.be

Laatste reacties